Taksitli Alışveriş Gerçek Maliyeti Nedir?

Bir ürünün fiyat etiketinde "12 taksit" yazdığında beynimiz ödemeyi 12'ye bölüp maliyeti de 12'ye böldüğünü sanır. Oysa taksit, fiyatı küçültmez; sadece ödemeyi zamana yayar ve çoğu durumda toplam tutarı büyütür. Taksitli alışveriş faiz maliyetini görmek için tek yapmanız gereken iki sayıyı yan yana koymak: peşin fiyat ve taksitli toplam.

Adım Adım: Taksitin Gerçek Maliyetini Hesaplama

1. Peşin fiyatı öğrenin. Referans noktanız bu. Aynı ürünün nakit/tek çekim fiyatını sorun. Satıcı "fiyat aynı, taksit farksız" diyorsa peşin pazarlık payı olup olmadığını test edin: "Tek çekimde indirim var mı?" sorusuna gelen yanıt, gizli vade farkını çoğu zaman açığa çıkarır.
2. Taksitli toplamı çıkarın. Taksit tutarı × taksit sayısı. Örneğin 1.150 TL × 12 = 13.800 TL. Peşin fiyat 10.000 TL ise fark 3.800 TL, yani toplam vade farkı %38.
3. Farkı aylık orana çevirin. Buradaki en yaygın hata, %38'i doğrudan yıllık faiz saymaktır. Taksitte parayı 12 ay boyunca değil, ortalama olarak (n+1)/2 ay boyunca kullanırsınız. 12 taksitte bu 6,5 aydır. Yaklaşık aylık maliyet: %38 ÷ 6,5 ≈ %5,85.
4. Yıllık bileşik maliyete taşıyın. Aylık oranı yıllığa çevirmek için (1 + aylık)¹² − 1 kullanılır: 1,0585¹² − 1 ≈ %98. Faizin nasıl katlandığını hatırlamak için faizin hesaplanma mantığını anlatan rehberi tekrar okumak işe yarar.
5. Alternatiflerle karşılaştırın. Elde ettiğiniz yıllık orana bakıp sorun: aynı parayı bir ihtiyaç kredisiyle mi, birikimle mi, yoksa satın almayı erteleyerek mi finanse etmek daha ucuz? Kredi türlerinin maliyet yapısı farklıdır; taksit her zaman en pahalı seçenek değildir ama en sık gizlenen seçenektir.
6. Enflasyon düzeltmesini yapın. Yıllık enflasyon beklentiniz %50 ise, yıllık %38 maliyetli bir taksit reel olarak ucuz kalabilir. Ancak bu avantaj yalnızca gerçekten faizsiz ya da düşük vade farklı taksitlerde ve gelirinizin de enflasyonla artması halinde geçerlidir. Enflasyonun tasarrufu nasıl erittiğini bilmek bu kararı netleştirir.
7. Nakit akışı testinden geçirin. Taksit, gelecek aylarınızın bütçesine ipotek koyar. Yeni taksit, aylık bütçenizdeki serbest tutarın %10-15'ini aşıyorsa risk alıyorsunuz demektir.

Örnek Karşılaştırma Tablosu (10.000 TL peşin fiyat)

Tablonun asıl mesajı şu: aylık ödeme küçülürken maliyet oranı büyür. 1.150 TL,